تفسیر سوره منافقون ، آیه ۱۰ ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله علامه طباطبایى

تفسیر سوره منافقون ، آیه ۱۰ ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله مکارم شیرازى
23 فروردین 1398
تفسیر سوره منافقون ، آیات ۱۱ و ۱۰ ( نوشتاری ) مفسر : استاد شهید مرتضی مطهری
11 اردیبهشت 1398

تفسیر سوره منافقون ، آیه ۱۰

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ فَیَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِی إِلى أَجَلٍ قَرِیبٍ فَأَصَّدَّقَ  وَ أَکُنْ مِنَ الصَّالِحِینَ *

به نام خداوند بخشنده مهربان

و از آنچه روزی شما کردیم (در راه خدا) انفاق کنید پیش از آنکه مرگ بر یکی از شما فرا رسد و در آن حال (به حسرت) بگوید: پروردگارا، چرا اجل مرا اندکی تأخیر نینداختی تا صدقه و احسان بسیار کنم و از نکوکاران شوم؟!

تفسیر المیزان ( خلاصه)

در این چند آیه مؤ منین را تذکر می دهد به اینکه از بعضی صفات که باعث نفاق در قلب می شود بپرهیزند،یکی از آنها سرگرمی به مال و اولاد و غافل شدن از یاد خداست، و یکی دیگر بخل است.

و انفقوا مما رزقنا کم من قبل ان یاتی احدکم الموت…

در این جمله مؤ منین را امر می کند به انفاق در راه خیر، اعم از انفاق واجب مانند زکات و کفارات، و مستحب مانند صدقات مستحبی. و اگر قید (مما رزقناکم) را آورد برای اعلام این حقیقت بود که دستور فوق درخواست انفاق از چیزی که مؤ منین مالکند و خدا مالک آن نیست نمی باشد، چون آنچه را که مؤ منین می کنند عطیه ای است که خدای تعالی به آنان داده،و رزقی است که رازقش او است، و ملکی است که او به ایشان تملیک فرموده، آن هم تملیکی که از ملک خود او بیرون نرفته پس در هر حال منت خدای تعالی راست.

پیش از مرگ انفاق کنید که چون اجل آمد آرزوی بازگشت اجابت نمی شود

(من قبل ان یاتی احدکم الموت) – یعنی قبل از آنکه قدرت شما در تصرف در مال و انفاق آن در راه خدا تمام شود.

(فیقول رب لولا اخرتنی الی اجل قریب) – این جمله عطف است بر جمله قبلی، و اگر کلمه (اجل) را مقید به قید قریب کرد، برای این بود که اعلام کند به اینکه چنین کسی قانع است به مختصری عمر، به مقداری که بتواند مال خود را در راه خدا انفاق کند، تقاضای اندکی می کند تا اجابتش آسان باشد. و نیز برای این است که اجل و عمر هر قدر هم که باشد اندک است همچنان که رسول خدا (صلی اللّه علیه و آله وسلم) فرمود: (کل ما هو ات قریب – هر آنچه خواهد آمد نزدیک است.)

(فاصدق و اکن من الصالحین) – در این جمله کلمه (اصدق) به نصب قاف خوانده می شود تا جواب تمنای چه می شد مرا تا مدتی اندک مهلت می دادی باشد، و کلمه (اکن) به سکون نون خوانده می شود تا جزای شرطی تقدیری باشد، و تقدیر (ان اتصدق اکن من الصالحین – اگر تصدق دهم از صالحان خواهم بود) می باشد.

 (چند روایت در ذیل برخی آیات گذشته)

در کتاب فقیه آمده که شخصی از امام (علیه السلام) از کلام خدا پرسید، آنجا که می فرماید: (فاصدق و اکن من الصالحین)، فرمود: (اصدق) از صدقه است، یعنی تا صدقه دهم، و منظور از جمله (و اکن من الصالحین) حج است، یعنی تا حج خانه خدا کنم.

مؤ لف: ظاهرا ذیل حدیث از قبیل اشاره به بعضی از مصادیق صلاح باشد، نه اینکه بخواهد صلاح را منحصر در حج کند.

و در مجمع البیان از ابن عباس نقل کرده که گفته است: هیچ کس از کسانی که مال زکات نداده دارند، و استطاعت حج داشتند و نرفته اند، از دنیا نمی رود مگر اینکه هنگام مرگ از خدا درخواست بازگشتن به دنیا می کند.

شنوندگانش گفتند: ای ابن عباس از خدا بترس، این چه حرفی است که می گویی؟

ما این افراد کافر را هم می بینیم که درخواست برگشتن به دنیا را می کنند؟ گفت: من از قرآن برایتان دلیل می آورم، آنگاه این آیه را خواند: (یا ایها الذین امنوا لا تلهکم… من الصالحین) آنگاه گفت: صلاح در اینجا حج است. صاحب مجمع البیان این معنا را از امام صادق (علیه السلام) نیز روایت کرده.

منبع : ترجمه تفسیر المیزان حضرت آیت الله علامه طباطبایى (رحمه الله)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *