تفسیر سوره فرقان ، آیه ۶۷ ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله علامه طباطبایى

تفسیر سوره فرقان ، آیه ۶۷ ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله مکارم شیرازى
27 مرداد 1397
تفسیر سوره قصص ، آیه ۵۴ ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله مکارم شیرازى
20 شهریور 1397

تفسیر  سوره فرقان  ، آیه ۶۷

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

وَ الَّذِینَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَ لَمْ یَقْتُرُوا وَ کانَ بَیْنَ ذلِکَ قَواماً *

به نام خداوند بخشنده مهربان

و آنان هستند که هنگام انفاق (به مسکینان) اسراف نکرده و بخل هم نورزند، بلکه احسان آنها در حد میانه و اعتدال باشد.

تفسیر المیزان ( خلاصه )

این آیات صفات برجسته و ستوده ای از مؤمنین را در مقابل صفات ناس توده ای که برای کفار شمرده برمی شمارد، که جامع آن صفات در مؤمنین این است که: مؤمنین پروردگار خود را می خوانند، و پیامبر او و کتابی که او بر آن پیامبر نازل کرده تصدیق می نمایند، و(آن صفات) در کفار این است که: کفار رسالت پیامبر خدای را تکذیب می کنند، و از دعوت او اعراض می نمایند و پیروی هوای نفس می شوند، و به همین مناسبت آیات مورد بحث با آیه (قل ما یعبوا بکم ربی لو لا دعاوکم فقد کذبتم فسوف یکون لزاما) ختم می شود که ختم سوره نیز هست.

و الذین اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یقتروا و کان بین ذلک قواما

کلمه (انفاق) به معنای بذل مال و صرف آن دررفع حوایج خویشتن و یا دیگران است و کلمه (اسراف) به معنای بیرون شدن از حد است، اما بیرون شدن از حد اعتدال به طرف زیاده روی و در خصوص مساءله انفاق، زیاده روی و تجاوز از حدی است که رعایت آن حد سزاوار و پسندیده است، در مقابل قتر – به فتح قاف و سکون تاء – که به معنای کمتر انفاق کردن است، چنانچه راغب گفته، و کلمه (قتر اقتار و تقتیر) هر سه به یک معنا است.

کلمه (قوام) – به فتح قاف – به معنای حد وسط و معتدل است و همین کلمه به کسره قاف به معنای مایه قوام هر چیز است و جمله (بین ذلک) متعلق است به قوام، و معنایش این است که: بندگان رحمان انفاق می کنند و انفاقشان همواره در حد وسط و میان اسراف و اقتار است، پس، اینکه فرمود: (و کان بین ذلک قواما) توضیح و تنصیص همان جمله قبلی است که فرمود: (اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یقتروا)، پس صدر آیه، دو طرف افراط و تفریط در انفاق را نفی کرده و ذیل آن، حد وسط در آن را اثبات نموده است.

بحث روایتی

…. و در معنای اسراف در جمله (لم یسرفوا) فرموده است: اسراف به معنای انفاق در معصیت و در غیر حق است. و در معنای اقتار در جمله (و لم یقتروا) فرموده: یعنی در حق خدای عزوجل بخل روا نمی دارند. و در معنای جمله (و کان بین ذلک قواما) فرموده: قوام به معنای عدل و میانه روی در انفاق است، و آن عبارت است از انفاق در هر جایی که خدا دستور داده باشد.

و در کافی از احمد بن محمد بن علی از محمد بن سنان از ابی الحسن (علیه السلام) روایت کرده که در ذیل جمله (و کان بین ذلک قواما) فرموده: قوام، عبارت است از انفاق دارندگان، بمقداریکه لازم است و انفاق بیچارگان بمقداری که قدرت و توانایی دارند هست، آنهم هر یک را به قدر عیال و مخارجشان، مخارجی که زندگیشان را اصلاح کند و زندگی خود صاحب عیال را نیز اصلاح نماید، زیرا خدای تعالی هیچ کس را تکلیف نفرموده مگر به آن مقداری که قدرت به ایشان داده است.

و در مجمع البیان از معاذ روایت کرده که گفت: از رسول خدا(صلی اللّه علیه و آله) از این آیه پرسیدم، فرمود: کسی که در غیر حق انفاق کند اسراف کرده و کسی که در مورد حق انفاق نکند اقتار کرده است.

مؤلف: اخبار در معنای این آیه بسیار زیاد است.

منبع : ترجمه تفسیر المیزان حضرت آیت الله علامه طباطبایى (رحمه الله)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست + 5 =