تفسیر آیه ۲۷۴ ، سوره بقره ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله مکارم شیرازى

تفسیر آیه ۲۷۳ ، سوره بقره ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله مکارم شیرازى
6 مهر 1396
تفسیر آیه ۲۷۴ ، سوره بقره ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله جوادی آملی
13 مهر 1396

تفسیر آیه ۲۷۴ ، سوره بقره 

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ

 الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِیَهً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ  یَحْزَنُونَ *

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

آنها که اموال خود را، شب و روز، پنهان و آشکار، انفاق می‏کنند، مزدشان نزد پروردگارشان است؛ نه ترسی بر آنهاست، و نه غمگین می‏شوند.

تفسیر نمونه :

شان نزول:

در احادیث بسیاری آمده است که این آیه درباره علی علیه‏السلام نازل شده است زیرا آن حضرت چهار درهم داشت، درهمی را در شب و درهمی را در روز و درهمی را آشکارا و درهمی را در نهان انفاق کرد و این آیه نازل شد.

ولی می‏دانیم نزول آیه در یک مورد خاص، مفهوم آن را محدود نمی‏کند، و شمول حکم را نسبت به دیگران، نفی نمی‏نماید.

تفسیر:

انفاق به هر شکل و صورت مطلوب است

باز در این آیه سخن از مساله دیگری در ارتباط با انفاق در راه خدا است و آن کیفیات مختلف و متنوع انفاق است، می‏فرماید: «آنها که اموال خود را در شب و روز، پنهان و آشکار، انفاق می‏کنند پاداششان نزد پروردگارشان است» (الذین ینفقون اموالهم باللیل و النهار سرا و علانیه فلهم اجرهم عند ربهم).

ناگفته پیدا است که انتخاب این روشهای مختلف رعایت شرائط بهتر برای انفاق است، یعنی انفاق کنندگان باید در انفاق خود به هنگام شب یا روز، پنهان یا آشکار، جهات اخلاقی و اجتماعی را در نظر بگیرند، آنجا که انفاق به نیازمندان موجبی برای اظهار ندارد، آن را مخفی سازند تا هم آبروی آنان حفظ شود، و هم خلوص بیشتری در آن باشد، و آنجا که مصالح دیگری مانند تعظیم شعائر و تشویق و ترغیب دیگران در کار است، و انفاق جنبه شخصی ندارد، تا هتک احترام کسی شود (مانند انفاق برای جهاد و بناهای خیر و امثال آن) و با اخلاص نیز منافات ندارد آشکارا انفاق نمایند.

بعید نیست که مقدم داشتن شب بر روز، و پنهان بر آشکار (در آیه مورد بحث) اشاره به این باشد که مخفی بودن انفاق بهتر است مگر موجبی برای اظهار باشد، هر چند باید در همه حال و به هر شکل، انفاق فراموش نشود.

مسلما چیزی که نزد پروردگار است (مخصوصا با تکیه بر صفت ربوبیت که ناظر به پرورش و تکامل است) چیز کم، یا کم ارزشی نخواهد بود، و تناسب با الطاف و عنایات پروردگار خواهد داشت که هم برکات دنیا، و هم حسنات آخرت و قرب الی الله را شامل می‏شود.

سپس می‏افزاید: «نه ترسی بر آنها است و نه غمگین می‏شوند» (و لا خوف علیهم و لا هم یحزنون).

می‏دانیم انسان چون برای ادامه و اداره زندگی خویش خود را بی‏نیاز از مال و ثروت نمی‏داند معمولا هنگامی که آن را از دست می‏دهد اندوهناک می‏گردد و برای آینده خود نگران می‏شود، زیرا نمی‏داند در آینده وضع او چگونه خواهد بود، و همین امر در بسیاری از مواقع مانع انفاق می‏گردد، مگر آنها که از یک سو به وعده‏های الهی ایمان داشته باشند و از سوی دیگر آثار اجتماعی انفاق را بدانند چنین افرادی از انفاق در راه خدا خوف و وحشتی از آینده ندارند و به خاطر  از دست دادن قسمتی از ثروت خود اندوهگین نمی‏شوند، زیرا می‏دانند در مقابل چیزی که از دست داده‏اند به مراتب بیشتر، از فضل پروردگار و از برکات فردی و اجتماعی و اخلاقی آن در این جهان و آن جهان بهره‏مند خواهند شد.

منبع : تفسیر نمونه مرجع عالیقدر اسلام  آیت الله مکارم شیرازى

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار × چهار =