تفسیر آیات ۵۳ و ۵۴، سوره توبه ( نوشتاری ) مفسر : حجت الاسلام المسلمین قرائتی

تفسیر آیات ۵۳ و ۵۴ ، سوره توبه ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله مکارم شیرازى
8 بهمن 1396
تفسیر آیه ۶۷ ، سوره توبه ( نوشتاری ) مفسر : حضرت آیت الله مکارم شیرازى
15 بهمن 1396

تفسیر آیات ۵۳ و ۵۴  ، سوره توبه

قُلْ أَنْفِقُواْ طَوْعاً أَوْ کَرْهاً لَّن یُتَقَبَّلَ مِنکُمْ إِنَّکُمْ کُنتُمْ قَوْماً فَسِقِینَ ( ۵۳ )

(به منافقانی که به جای حضور در جبهه، قصد کمک مالی دارند) بگو: چه از روی علاقه انفاق کنید وچه از روی کراهت، هرگز از شما پذیرفته نخواهد شد، زیرا شما قومی فاسق بوده اید.

نکته ها:

به گفته ی تفاسیر، منافقانی که در جنگ تبوک شرکت نکردند، می خواستند با کمک مالی به جبهه، خود را شریک پیروزی بدانند.

قبول نشدن انفاق منافقان، یا به این معنی است که در دنیا کمک های مالی از آنان دریافت نمی شود، یا آنکه در آخرت پاداشی ندارند.

پیام ها:

  • انفاق تنها برای سیر کردن شکم نیست، اصلاح روح و رشد معنوی هم مورد نظر اسلام است. (انفقوا طوعاً او کرهاً)
  • روح، نیّت و باطن افراد، در ارزش اعمالشان اثر دارد. منافقی که از پیروزی مسلمانان ناراحت و از آسیب رسیدن به آنان خوشحال می شود، اعمالش با این آلودگی باطن، بی اثر است. (انفقوا… لن یُتقبّل)
  • خدمات وانفاق های منافقان، بی ارزش است وحبط می شود. (انفقوا…لن یُتقبّل)
  • هر کمکی را از هر کسی قبول نکنیم. (لن یتقبّل منکم )
  • شرط قبولی اعمال، تقوا و پاکدلی است و مسائل سیاسی، اجتماعی، عبادی و اخلاقی با هم پیوند دارند. (لن یُتقبّل… کنتم قوماً فاسقین)
  • فسق، مانع قبولی اعمال است. (انّکم … فاسقین)

وَمَا مَنَعَهُمْ أَن تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَتُهُمْ إِلَّآ أَنَّهُمْ کَفَرُواْ بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ وَ لَایَأْتُونَ الصَّلَو هَ إِلَّا وَهُمْ کُسَالَی وَلَایُنفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ کَرِهُونَ ( ۵۴ )

و چیزی منافقان را از پذیرفته شدن انفاقشان منع نکرد، جز اینکه به خدا و پیامبرش کافر شدند و نماز را جز از روی کسالت و بی حالی به جا نمی آورند و جز از روی کراهت و بی میلی انفاق نمی کنند.

نکته ها:

در آیه ی قبل، به صورت فرض بیان شد که منافقان، چه با علاقه و چه از روی بی میلی اگر انفاق کنند، پذیرفته نیست. اینجا صورت واقعی و وجود خارجی را بیان می کند که انفاقشان از روی کراهت است، نه علاقه.

از امتیازات درآمدهای دولت اسلامی از قبیل خمس، زکات، صدقات و انفاقات بر دیگر درآمدهای دولتی، موارد ذیل است:

  • افراد، با اراده و انتخاب و بر اساس وجدان دینی می پردازند.
  • بدون ترس و با قصد قربت می پردازند.
  • پرداخت های مالی را غنیمت و ذخیره ی قیامت می دانند.
  • گیرنده ی مال را عالِم عادل انتخاب می کنند.
  • مورد مصرف را می دانند و زیر نظر دارند.
  • ساده زیستی را شرط گیرنده می دانند و خدا را شکر می کنند.

پیام ها:

  • با کفر، کسالت و کراهت، اعمال خیر پذیرفته نیست. (ما منعهم ان تقبل منهم نفقاتهم…)
  • خداوند در قرآن، بارها منافق را کافر دانسته است. (انّهم کفروا)
  • متخلّفان از جنگ تبوک، به ظاهر مسلمان ولی در باطن کافرند. (انّهم کفروا)
  • ارزش دهنده به کارها، نیّت و نشاط و عشق است. آری انگیزه مهّم است، نه حرکات فیزیکی!**در داستان یوسف، زلیخا تمام درها را با دست خود بست و از یوسف کام خواست. اما یوسف علیه السلام به سوی در فرار کرد و زن هم به دنبال او می دوید. در این صحنه یوسف و زلیخا از نظر ظاهر و حرکات فیزیکی، هردو می دویدند، امّا انگیزه ی یکی فرار از گناه و انگیزه ی دیگری گناه کردن بود. و این است معنای نقش نیّت و انگیزه در اعمال انسان.*** (کُسالی ، کارهون)
  • دف اسلام از انفاق، رشد انتخابی ومعنوی است، نه تنها سیر کردن شکم. زیرا با کمک منافقین شکم هایی سیر می شود، امّا رشد معنوی برای کمک کننده حاصل نمی شود. (کفروا باللّه… و هم کارهون)
  • از نشانه های نفاق، نماز با کسالت، (کُسالی ) وانفاق با کراهت است. (کارهون)

منبع : تفسیر نور – جلد ۵ – نویسنده : حاج شیخ محسن قرائتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *